کبد، پالایشگاه بدن

علایم و تشخیص بیماری هپاتیت B


با توجه به این که در اغلب موارد این بیماری از مادران آلوده به نوزادان منتقل می‌شود، تا سال‌ها علامتی بروز نمی‌کند. در برخی موارد به دنبال هپاتیت حاد ویروسی، فرد به صورت یک فرد ناقل در می‌آید. در این افراد به دنبال علایم هپاتیت از جمله بی‌اشتهایی، ضعف، بی‌حالی، پررنگی ادرار و زردی؛ سیستم ایمنی بدن نمی‌تواند آنتی ژن هپاتیت B را از بین ببرد و بعد از 6 ماه، با وجود بهبودی ظاهری فرد آلوده باقی می‌ماند. خوشبختانه تنها 10 درصد افراد مبتلا به هپاتیت حاد ویروسی دچار هپاتیت مزمن می‌شوند و ناقل هپاتیت باقی می‌مانند. ولی متأسفانه در صورت انتقال عفونت از مادر به نوزاد، در اغلب موارد حالت ناقل پابرجا خواهد ماند و نوزادان آلوده امروزه، خود آلوده کننده جامعه خواهند بود.

تشخیص بیماری هپاتیت Bبراساس اکثر گزارش‌های علمی، بسیاری از کسانی که به ویروس هپاتیت‌ B آلوده می‌شوند، از بیماری خود آگاهی ندارند و سال‌ها پس از ابتلا، از وجود این بیماری مطلع می‌شوند. راه تشخیص این بیماری اندازه‌گیری آنتی ژن سطحی این ویروس یعنی HBS AG است. اگر در فردی آزمایش HBS AG مثبت شود، نشان می دهد که آلوده به ویروس هپاتیت B است یعنی در بدن وی ویروس هپاتیت B وجود دارد. آنچه این آزمایش را معنی‌دار می‌کند، حال عمومی بیمار، وضعیت کبد (اندازه آن و نتایج آزمایش‌های مخصوص کبد) و چند آزمایش دیگر در مورد فعالیت ویروس در بدن است. در بسیاری از موارد به دنبال کشف یک مورد HBS AG مثبت، سایر افراد خانواده آزمایش شده و موارد مثبت بدون علامت شناسایی می‌شوند.


بهتر است ناقلین هپاتیت به صورت دوره‌ای (3 تا 6 ماه) از نظر عملکرد کبد بررسی شوند تا در صورت تبدیل شدن به هپاتیت مزمن، تشخیص و درمان سریع‌تر صورت گیرد و از تخریب بیشتر کبد جلوگیری شود.

مهم‌ترین مسئله در ارتباط با ناقلین هپاتیت Bاین بیماران هیچ گونه علامت، نشانه و ناراحتی ندارند، ولی در خونشان ویروس وجود دارد. مهم‌ترین مسئله در مورد این گروه از افراد، مراجعه به پزشک هر 6 ماه یک بار و بررسی آزمایشگاهی جهت تعیین وضعیت کبدی است. این امر جنبه حیاتی دارد و با انجام آن می‌توان به فعال شدن بیماری در مراحل اولیه پی برد.



عاقبت ناقلین هپاتیت Bدر اکثر موارد، شواهدی دال بر تخریب و التهاب سلول‌های کبدی دیده نمی‌شود. در واقع یک سازش و همزیستی بین ویروس‌ها و سیستم دفاعی بدن به وجود می آید. این سازگاری ممکن است تا سالیان سال باقی بماند و بیمار مشکل کبدی پیدا نکند و ویروس همچنان در حالت نهفته تا آخر عمر باقی بماند. از هر 100 نفری که به این حالت مبتلا هستند، سالیانه 1 تا 2 نفر ویروس را از بدن خود پاک کرده و آزمایش HBS AG آنها منفی می‌شود. تعداد بسیار کمی از این افراد در عرض چند سال، دچار عود بیماری شده و به اصطلاح فعالیت ویروس در بدن آنها مجدداً از سر گرفته می‌شود. به همین دلیل است که به حاملین هپاتیت B توصیه می‌شود تا برای معاینه و انجام آزمایش‌های کبدی و بررسی وضعیت‌شان هر 6 ماه یک بار به پزشک معالج خود مراجعه کنند.



بهتر است ناقلین هپاتیت به صورت دوره‌ای (3 تا 6 ماه) از نظر عملکرد کبد بررسی شوند تا در صورت تبدیل شدن به هپاتیت مزمن، تشخیص و درمان سریع‌تر صورت گیرد و از تخریب بیشتر کبد جلوگیری شود.

آیا امکان ابتلای ناقلین هپاتیت B به سیروز وجود دارد؟

در تعداد کمی از این بیماران که اختلال در کار کبد به صورت پیشرونده است، این احتمال وجود دارد. خوشبختانه امروزه با عرضه داروهای جدید امکان جلوگیری و یا به تأخیر انداختن این روند وجود دارد.
تزریق واکسن ضد ویروس هپایتت B به صورت سه دوز با فواصل صفر، یک‌ماه و 6 ماه می‌تواند بیش از 95 درصد، مانع از ابتلا به این بیماری شود.

هپاتیت مزمن Bدر تعدادی از افراد مبتلا به هپاتیت B ،ویروس به صورت فعال سبب التهاب کبد می‌شود. آنزیم‌های کبدی (ALT, AST) در خون این افراد افزایش می‌یابد. این افراد نیاز به تشخیص شدت التهاب در کبد و فعالیت ویروس در خون و احیاناً درمان دارند. برای تشخیص فعال بودن بیماری و پیگیری بیماران بعد از شروع درمان لازم است آزمایشات اندازه‌گیری سطح میزان ویروس در خون (اصطلاحا PCR شمارشی) انجام شود. انجام PCR معمولی و غیر شمارشی فایده‌ای ندارد.



امروزه داروهای ضد ویروسی متعددی برای درمان هپاتیت مورد استفاده قرار می‌گیرد. داروی اینترفرون- آلفا دارای اثرات ضد ویروسی بوده و سبب تحریک سیستم دفاعی بدن می‌‌‌شود. تجویز این دارو طبق نظر پزشک صورت می‌گیرد.

PCR شمارشی (VIRAL LOAD) در تعیین شدت بیماری و میزان پاسخ به درمان داروهای ضد ویروسی کمک فراوانی می‌کند.

یکی دیگر از داروهایی که در درمان هپاتیت مزمن استفاده می‌شود، قرص لامیوودین است. این دارو با مهار آنزیم مسئول تکثیر ویروس هپاتیت B ،سبب مهار تکثیر آن و کنترل بیماری هپاتیت مزمن B می‌شود.

آیا هپاتیت B قابل پیش‌گیری است؟!

تزریق واکسن ضد ویروس هپایتت B به صورت سه دوز با فواصل صفر، یک‌ماه و 6 ماه می‌تواند بیش از 95 درصد، مانع از ابتلا به این بیماری شود. شما هم می‌توانید با تلقیح واکسن، از ابتلای خود در برابر این عفونت محافظت کنید.



((دکتر سید موید علویان- فوق تخصص گوارش وکبد))
هپاتیت C و عوامل ایجاد آن

امروزه اکثر افراد نام بیماری "هپاتیت" را شنیده اند و با آن آشنایی دارند، ولی متاسفانه بسیاری از آن ها، انواع این بیماری را نمی شناسند و نحوه انتقال آن ها را نمی دانند. 
بیماری هپاتیت چیست و هپاتیت C کدام است؟

التهاب کبد را هپاتیت می گویند. 

عوامل مختلفی می توانند باعث التهاب کبد و در نتیجه هپاتیت شوند. از این عوامل می توان به غذا و بعضی از داروها اشاره کرد. بیماری های ژنتیکی خاصی نیز می توانند باعث ایجاد التهاب کبدی شوند. همچنین هپاتیت می تواند به علت آلودگی میکروبی یا ویروس ها بروز کند.

انواعی از هپاتیت که امروزه بیشتر در جامعه شایع هستند، هپاتیت های ویروسی می باشند.

ویروس های مختلفی در ایجاد هپاتیت ویروسی نقش دارند، مانند ویروس هپاتیت های A و B و C و D و E . 

از بین این هپاتیت ها، هپاتیت های B و C ، بیماری های جدی تر و وخیم تری می باشند. بقیه هپاتیت ها مثل هپاتیت A و E در اغلب مواقع، بیماری جدی ایجاد نمی کنند و مزمن نمی شوند، ولی هپاتیت B و C مزمن می شوند. 
عوامل ایجاد کننده هپاتیت C کدام است؟

ویروس هپاتیت C از طریق خون آلوده منتقل می شود. وقتی خون آلوده به ویروس هپاتیت C وارد بدن یک فرد شود، در آن صورت امکان ایجاد هپاتیت C فراهم خواهد شد.

معمولا راه انتقال از طریق یک سرنگ (سوزن) آلوده می باشد که به صورت مشترک استفاده می شود که این حالت بیشتر در معتادان تزریقی دیده می شود. 

 

تزریق خون آلوده در بیمارستان ها نیز از راه های دیگر ابتلا به این بیماری است، مثلا بیماران تالاسمی که هر ماه و حتی هر هفته بایستی یک بار به آن ها خون ترزیق شود، ممکن است به این هپاتیت مبتلا شوند. البته اکنون سال هاست که سازمان انتقال خون، تمام خون ها را از نظر هپاتیت B و C بررسی می کند و امکان انتقال این بیماری ها از طریق انتقال خون، بسیار نادر است، ولی حدود 30 سال پیش که هنوز هپاتیت C شناخته نشده بود، بسیاری از افراد از طریق خون های آلوده، مبتلا می شدند. تماس جنسی هم تا حدی می تواند باعث انتقال هپاتیت C گردد، ولی نه تماس جنسی که بین زن و شوهر وجود دارد.

آلوده شدن تیغ های اصلاح در آرایشگاه های عمومی توسط فرد مبتلا به هپاتیت C و استفاده آن توسط یک فرد سالم نیز در بسیاری از موارد می تواند باعث انتقال هپاتیت C شود. 

در مراکز دندان پزشکی ، پزشکی و جراحی اگر وسایل مورد استفاده تمیز و استریل نباشند می توانند عامل انتقال هپاتیت C باشند. البته موارد معمولا بسیار نادر می باشد.

همچنین فرآورده های خونی آلوده به هپاتیت C ، مانند سرم های خونی یا فاکتورهای تغلیظ شده نیز از عوامل انتقال این بیماری هستند که البته این مواد در شرایط کنونی کاملا بررسی می شوند و انتقال از طریق این عوامل دیده نمی شود. 

توجه به این نکته حایز اهمیت است که تماس معمولی باعث انتقال بیماری نمی شود؛ مثلا دست دادن، رو بوسی کردن و سر و کار داشتن با فردی که هپاتیت C دارد، عامل انتقال نیست و حتی مادری که هپاتیت دارد و باردار می شود، بعید است که نوزادش هپاتیت C بگیرد و احتمال مبتلا شدن نوزاد به این هپاتیت کمتر از 5 درصد می باشد، بنابراین انتقال هپاتیت C از طریق تماس های معمولی بسیار نادر و تقریبا غیرممکن است.

در ادامه ی این مطلب، علایم این بیماری و راه های تشخیص آن را برای شما خواهیم گفت.

((دکتر شاهین مرآت- فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد))

((رییس واحد تحقیقات هپاتیت C مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه تهران))

/ 0 نظر / 8 بازدید