مهندس رضاکرمی Eng.REZA KARAMI
مقالات علمیscientific articles 
قالب وبلاگ
نويسندگان
آخرين مطالب
لینک دوستان

کبد، پالایشگاه بدن

کبد در قسمت راست بدن، درست زیر دیافراگم قرار دارد، و بزرگترین و پیچیده ترین عضو در بدن است که در قسمت بالایی شکم واقع شده است. کبد، مسؤول اعمال مختلف شامل تنظیم، سنتز، ذخیره سازی، ترشح ، تبدیل ، انتقال و تجزیه بسیاری از مواد مختلف است. کبد به هضم غذایی که خورده می شود کمک کرده ، بدن را از شر سموم خلاص می کند و انسان بدون آن به سادگی نمی تواند زنده باشد.

اعمال کبد شامل موارد زیر است:

- سنتز لیپو پروتئین ها نظیر کلسترول؛

- سنتز صفرا( زرداب) که برای هضم و جذب چربی لازم است؛

- ساخت کارنی تین برای استفاده در سلول های واسطه انتقال چربی؛

- تنظیم میزان گردش کلسترول درخون؛

- ذخیره و آزادسازی گلوکز؛

- تبدیل اسید لاکتیک به گلیکوژن؛

- تبدیل ویتامین هایB به شکل فعال کو آنزیم آن؛

- تبدیل آمونیاک به اوره که توسط کلیه ها دفع می شود؛

- تولید یا سنتز پروتئین های خاص نظیرآلبومین و فاکتورهای انعقاد خون؛

- ذخیره موادی نظیر گلوکز، ویتامین های محلول در چربی شاملK , E , D, B12 , A و فولات (اسید فولیک ) و مواد معدنی نظیر مس و آهن؛

- تبدیل و غیر فعال کردن هورمون ها؛

- رفع مسمومیت عوامل شیمیایی که بلعیده یا تنفس شده اند؛

- بر طرف کردن مواد مضر از خون و تبدیل آن به موادی که زیان کمتری دارند.

حقیقتاً هر ماده غذایی باید قبل از این که بتواند ذخیره شود، انتقال یابد یا استفاده شود، توسط کبد به شکل بیوشیمی صحیح خود تغییر شکل پیدا کند. محل اصلی متابولسیم دارو در کبد است، زیرا کبد دارای آنزیمهای فراوان و مواد جذب شده از روده هاست که مستقیماً به کبد می رسند.

با تمام این اعمال بیوشیمی گوناگون که توسط کبد انجام می شود، هیچ تعجبی نیست که کبد، تنها عضو بدن است که خودش دوباره بازسازی می شود و حتی اگر 25 درصد کبد برداشته شود، دوباره به اندازه و شکل طبیعی خود برخواهد گشت.

در جوامع امروزی با مصرف غذاهای آماده و استفاده زیاد از مواد شیمیایی و آلوده کننده های محیط زیست ، اطلاع از چگونگی پرکارشدن کبد در انجام فعالیت های پرمشغله ، کار ساده ای است. مشکلات کبدی حساسیت و آلرژی را افزایش داده و سبب یبوست (PMS) می شود.

در اینجا برای حفظ سلامتی این عضو بدن چند توصیه ارائه می شود :

- یک رژیم غذایی کم چربی و پرفیبر را در برنامه غذایی خود بگنجانید.

- گوشت و حتی المقدور فرآورده هایی که عاری از آلوده کننده ها و هورمونها هستند را در برنامه غذایی خود بگنجانید.

- از آنزیم های هضم کننده غذا ، برای کمک به هضم غذا استفاده کنید.

- آب خالص بنوشید.

- از قرار گرفتن در معرض عوامل سمی محیط زیست شامل دود اگزوز اتومبیل یا پاک کننده های شیمیایی و حل کننده ها تا آنجا که می توانید خودداری کنید.

- ویتامین های آنتی اکسیدان( مثل ویتامینC,E) و مواد معدنی نظیر روی و سلنیوم را ( برای محافظت کبد از آسیب های رادیکال های آزاد) به برنامه غذایی خود اضافه کنید.
مواد غذایی مفید برای کبد

مصرف بعضی از مواد غذایی طبیعی، فعالیت کبد را در حد مطلوب حفظ می کند. داشتن یک کبد سالم باعث می شود انرژی بیشتر و حال بهتری داشته باشیم. ولی کبدی که بیمار است و به درستی کار نمی کند، باعث احساس خستگی، سردرد، اشکال در تنفس، حساسیت و عدم تحمل بعضی مواد غذایی، مشکلات پوستی و افزایش وزن می شود. 

غذاهای مفید برای کبد به دو گروه عمده تقسیم می شوند: 

1- مواد غذایی که فرآیند سم زدایی و تصفیه کبد را افزایش می دهند. 

2- مواد غذایی غنی از آنتی اکسیدان که در طی فرآیند سم زدایی از کبد محافظت می کنند. 

در قسمت زیر به 8 ماده غذایی مهم که برای کبد مفید هستند، اشاره می شود:

1- سیر و پیاز: 

سیر حاوی آلیسین (یک نوع آنتی اکسیدان) است که یک ترکیب سولفوردار است و برای سم زدایی بهتر و موثرتر کبد لازم است. سیر به کبد کمک می کند تا بدن را از آلودگی جیوه، بعضی مواد افزودنی موجود در غذاها و هورمون استروژن پاک کند. 


2- انواع کلم (مثل بروکلی، گل کلم، کلم قمری، کلم پیچ و کلم بروکسل): 

کلم ها دارای خاصیت سم زدایی قوی برای کبد هستند. این سبزیجات دارای موادی هستند که بعضی سموم را در بدن خنثی می کنند؛ مثل نیتروزامین های موجود در دود سیگار ، و افلاتوکسین موجود در بادام زمینی. 

همچنین انواع کلم دارای موادی بنام «گلوکوزینولات» هستند که باعث می شوند کبد آنزیم هایی را تولید کند که برای انجام فرآیند سم زدایی لازم هستند. 


3- آب لیمو ترش تازه در آب داغ: 

آب لیمو ترش تازه را در یک لیوان آب داغ بریزید و اول صبح بطور ناشتا بنوشید(البته اگر ناراحتی معده ندارید). این کار باعث می شود کبد پاک شود و عمل سم زدایی و تصفیه آن افزایش یابد.

همچنین تولید صفرا را تحریک می کند، معده و روده را پاک می کند و حرکات روده ای را افزایش می دهد. 


4- چغندر: 

چغندر، تصفیه ی خون را تقویت می کند و فلزات سنگین را در بدن جذب می کند. 


5- میوه های غنی از آنتی اکسیدان: 

بر اساس مطالعاتی مشخص شده که میوه های زیر بیشترین مقدار آنتی اکسیدان ها را دارند که به ترتیب غنای آنتی اکسیدانی عبارتند از: 

آلو- کشمش- زغال اخته- شاتوت- توت فرنگی- تمشک- پرتقال- گریپ فورت سرخ- طالبی- سیب و گلابی. 

در طی فرآیند سم زدایی یا تصفیه کبد، تعداد زیادی رادیکال آزاد تولید می شود که برای سلامت کبد مضر هستند. آنتی اکسیدان ها از کبد در برابر آسیب رادیکال های آزاد، محافظت می کنند.


6- سیب: 

سیب دارای پکتین است که می تواند به فلزات سنگین موجود در بدن متصل شود (به خصوص در روده بزرگ) و باعث دفع آنها از بدن شود. این کار بار کبدی را کاهش می دهد و ظرفیت سم زدایی آن. 


7- آرتیشو (کنگر فرنگی): 

آرتیشو تولید صفرا را افزایش می دهد. یکی از کارهای صفرا این است که سموم بدن را از طریق روده پاک می کند.

30 دقیقه بعد از خوردن یک گلوله آرتیشو(تصویر بالا)، ترشح صفرا تا صد درصد افزایش می یابد. 


8- سالاد سبزیجات برگی شکل تند: 

این سالاد ترشح و جریان صفرا را در داخل کبد افزایش می دهد و تحریک می کند؛ مثل اندیو(شکل بالا) و کاسنی تلخ.

* نکته قابل توجه: 

خوردن مواد غذایی که در بالا ذکر شده است، نمی تواند جایگزین داروی تجویز شده توسط پزشک شود و باید همراه با مصرف این مواد غذایی، به توصیه ی پزشک خود در این زمینه نیز عمل کنید.

بقیه در ادامه مطلب


علایم و تشخیص بیماری هپاتیت B


با توجه به این که در اغلب موارد این بیماری از مادران آلوده به نوزادان منتقل می‌شود، تا سال‌ها علامتی بروز نمی‌کند. در برخی موارد به دنبال هپاتیت حاد ویروسی، فرد به صورت یک فرد ناقل در می‌آید. در این افراد به دنبال علایم هپاتیت از جمله بی‌اشتهایی، ضعف، بی‌حالی، پررنگی ادرار و زردی؛ سیستم ایمنی بدن نمی‌تواند آنتی ژن هپاتیت B را از بین ببرد و بعد از 6 ماه، با وجود بهبودی ظاهری فرد آلوده باقی می‌ماند. خوشبختانه تنها 10 درصد افراد مبتلا به هپاتیت حاد ویروسی دچار هپاتیت مزمن می‌شوند و ناقل هپاتیت باقی می‌مانند. ولی متأسفانه در صورت انتقال عفونت از مادر به نوزاد، در اغلب موارد حالت ناقل پابرجا خواهد ماند و نوزادان آلوده امروزه، خود آلوده کننده جامعه خواهند بود.

تشخیص بیماری هپاتیت Bبراساس اکثر گزارش‌های علمی، بسیاری از کسانی که به ویروس هپاتیت‌ B آلوده می‌شوند، از بیماری خود آگاهی ندارند و سال‌ها پس از ابتلا، از وجود این بیماری مطلع می‌شوند. راه تشخیص این بیماری اندازه‌گیری آنتی ژن سطحی این ویروس یعنی HBS AG است. اگر در فردی آزمایش HBS AG مثبت شود، نشان می دهد که آلوده به ویروس هپاتیت B است یعنی در بدن وی ویروس هپاتیت B وجود دارد. آنچه این آزمایش را معنی‌دار می‌کند، حال عمومی بیمار، وضعیت کبد (اندازه آن و نتایج آزمایش‌های مخصوص کبد) و چند آزمایش دیگر در مورد فعالیت ویروس در بدن است. در بسیاری از موارد به دنبال کشف یک مورد HBS AG مثبت، سایر افراد خانواده آزمایش شده و موارد مثبت بدون علامت شناسایی می‌شوند.


بهتر است ناقلین هپاتیت به صورت دوره‌ای (3 تا 6 ماه) از نظر عملکرد کبد بررسی شوند تا در صورت تبدیل شدن به هپاتیت مزمن، تشخیص و درمان سریع‌تر صورت گیرد و از تخریب بیشتر کبد جلوگیری شود.

مهم‌ترین مسئله در ارتباط با ناقلین هپاتیت Bاین بیماران هیچ گونه علامت، نشانه و ناراحتی ندارند، ولی در خونشان ویروس وجود دارد. مهم‌ترین مسئله در مورد این گروه از افراد، مراجعه به پزشک هر 6 ماه یک بار و بررسی آزمایشگاهی جهت تعیین وضعیت کبدی است. این امر جنبه حیاتی دارد و با انجام آن می‌توان به فعال شدن بیماری در مراحل اولیه پی برد.



عاقبت ناقلین هپاتیت Bدر اکثر موارد، شواهدی دال بر تخریب و التهاب سلول‌های کبدی دیده نمی‌شود. در واقع یک سازش و همزیستی بین ویروس‌ها و سیستم دفاعی بدن به وجود می آید. این سازگاری ممکن است تا سالیان سال باقی بماند و بیمار مشکل کبدی پیدا نکند و ویروس همچنان در حالت نهفته تا آخر عمر باقی بماند. از هر 100 نفری که به این حالت مبتلا هستند، سالیانه 1 تا 2 نفر ویروس را از بدن خود پاک کرده و آزمایش HBS AG آنها منفی می‌شود. تعداد بسیار کمی از این افراد در عرض چند سال، دچار عود بیماری شده و به اصطلاح فعالیت ویروس در بدن آنها مجدداً از سر گرفته می‌شود. به همین دلیل است که به حاملین هپاتیت B توصیه می‌شود تا برای معاینه و انجام آزمایش‌های کبدی و بررسی وضعیت‌شان هر 6 ماه یک بار به پزشک معالج خود مراجعه کنند.



بهتر است ناقلین هپاتیت به صورت دوره‌ای (3 تا 6 ماه) از نظر عملکرد کبد بررسی شوند تا در صورت تبدیل شدن به هپاتیت مزمن، تشخیص و درمان سریع‌تر صورت گیرد و از تخریب بیشتر کبد جلوگیری شود.

آیا امکان ابتلای ناقلین هپاتیت B به سیروز وجود دارد؟

در تعداد کمی از این بیماران که اختلال در کار کبد به صورت پیشرونده است، این احتمال وجود دارد. خوشبختانه امروزه با عرضه داروهای جدید امکان جلوگیری و یا به تأخیر انداختن این روند وجود دارد.
تزریق واکسن ضد ویروس هپایتت B به صورت سه دوز با فواصل صفر، یک‌ماه و 6 ماه می‌تواند بیش از 95 درصد، مانع از ابتلا به این بیماری شود.

هپاتیت مزمن Bدر تعدادی از افراد مبتلا به هپاتیت B ،ویروس به صورت فعال سبب التهاب کبد می‌شود. آنزیم‌های کبدی (ALT, AST) در خون این افراد افزایش می‌یابد. این افراد نیاز به تشخیص شدت التهاب در کبد و فعالیت ویروس در خون و احیاناً درمان دارند. برای تشخیص فعال بودن بیماری و پیگیری بیماران بعد از شروع درمان لازم است آزمایشات اندازه‌گیری سطح میزان ویروس در خون (اصطلاحا PCR شمارشی) انجام شود. انجام PCR معمولی و غیر شمارشی فایده‌ای ندارد.



امروزه داروهای ضد ویروسی متعددی برای درمان هپاتیت مورد استفاده قرار می‌گیرد. داروی اینترفرون- آلفا دارای اثرات ضد ویروسی بوده و سبب تحریک سیستم دفاعی بدن می‌‌‌شود. تجویز این دارو طبق نظر پزشک صورت می‌گیرد.

PCR شمارشی (VIRAL LOAD) در تعیین شدت بیماری و میزان پاسخ به درمان داروهای ضد ویروسی کمک فراوانی می‌کند.

یکی دیگر از داروهایی که در درمان هپاتیت مزمن استفاده می‌شود، قرص لامیوودین است. این دارو با مهار آنزیم مسئول تکثیر ویروس هپاتیت B ،سبب مهار تکثیر آن و کنترل بیماری هپاتیت مزمن B می‌شود.

آیا هپاتیت B قابل پیش‌گیری است؟!

تزریق واکسن ضد ویروس هپایتت B به صورت سه دوز با فواصل صفر، یک‌ماه و 6 ماه می‌تواند بیش از 95 درصد، مانع از ابتلا به این بیماری شود. شما هم می‌توانید با تلقیح واکسن، از ابتلای خود در برابر این عفونت محافظت کنید.



((دکتر سید موید علویان- فوق تخصص گوارش وکبد))
هپاتیت C و عوامل ایجاد آن

امروزه اکثر افراد نام بیماری "هپاتیت" را شنیده اند و با آن آشنایی دارند، ولی متاسفانه بسیاری از آن ها، انواع این بیماری را نمی شناسند و نحوه انتقال آن ها را نمی دانند. 
بیماری هپاتیت چیست و هپاتیت C کدام است؟

التهاب کبد را هپاتیت می گویند. 

عوامل مختلفی می توانند باعث التهاب کبد و در نتیجه هپاتیت شوند. از این عوامل می توان به غذا و بعضی از داروها اشاره کرد. بیماری های ژنتیکی خاصی نیز می توانند باعث ایجاد التهاب کبدی شوند. همچنین هپاتیت می تواند به علت آلودگی میکروبی یا ویروس ها بروز کند.

انواعی از هپاتیت که امروزه بیشتر در جامعه شایع هستند، هپاتیت های ویروسی می باشند.

ویروس های مختلفی در ایجاد هپاتیت ویروسی نقش دارند، مانند ویروس هپاتیت های A و B و C و D و E . 

از بین این هپاتیت ها، هپاتیت های B و C ، بیماری های جدی تر و وخیم تری می باشند. بقیه هپاتیت ها مثل هپاتیت A و E در اغلب مواقع، بیماری جدی ایجاد نمی کنند و مزمن نمی شوند، ولی هپاتیت B و C مزمن می شوند. 
عوامل ایجاد کننده هپاتیت C کدام است؟

ویروس هپاتیت C از طریق خون آلوده منتقل می شود. وقتی خون آلوده به ویروس هپاتیت C وارد بدن یک فرد شود، در آن صورت امکان ایجاد هپاتیت C فراهم خواهد شد.

معمولا راه انتقال از طریق یک سرنگ (سوزن) آلوده می باشد که به صورت مشترک استفاده می شود که این حالت بیشتر در معتادان تزریقی دیده می شود. 

 

تزریق خون آلوده در بیمارستان ها نیز از راه های دیگر ابتلا به این بیماری است، مثلا بیماران تالاسمی که هر ماه و حتی هر هفته بایستی یک بار به آن ها خون ترزیق شود، ممکن است به این هپاتیت مبتلا شوند. البته اکنون سال هاست که سازمان انتقال خون، تمام خون ها را از نظر هپاتیت B و C بررسی می کند و امکان انتقال این بیماری ها از طریق انتقال خون، بسیار نادر است، ولی حدود 30 سال پیش که هنوز هپاتیت C شناخته نشده بود، بسیاری از افراد از طریق خون های آلوده، مبتلا می شدند. تماس جنسی هم تا حدی می تواند باعث انتقال هپاتیت C گردد، ولی نه تماس جنسی که بین زن و شوهر وجود دارد.

آلوده شدن تیغ های اصلاح در آرایشگاه های عمومی توسط فرد مبتلا به هپاتیت C و استفاده آن توسط یک فرد سالم نیز در بسیاری از موارد می تواند باعث انتقال هپاتیت C شود. 

در مراکز دندان پزشکی ، پزشکی و جراحی اگر وسایل مورد استفاده تمیز و استریل نباشند می توانند عامل انتقال هپاتیت C باشند. البته موارد معمولا بسیار نادر می باشد.

همچنین فرآورده های خونی آلوده به هپاتیت C ، مانند سرم های خونی یا فاکتورهای تغلیظ شده نیز از عوامل انتقال این بیماری هستند که البته این مواد در شرایط کنونی کاملا بررسی می شوند و انتقال از طریق این عوامل دیده نمی شود. 

توجه به این نکته حایز اهمیت است که تماس معمولی باعث انتقال بیماری نمی شود؛ مثلا دست دادن، رو بوسی کردن و سر و کار داشتن با فردی که هپاتیت C دارد، عامل انتقال نیست و حتی مادری که هپاتیت دارد و باردار می شود، بعید است که نوزادش هپاتیت C بگیرد و احتمال مبتلا شدن نوزاد به این هپاتیت کمتر از 5 درصد می باشد، بنابراین انتقال هپاتیت C از طریق تماس های معمولی بسیار نادر و تقریبا غیرممکن است.

در ادامه ی این مطلب، علایم این بیماری و راه های تشخیص آن را برای شما خواهیم گفت.

((دکتر شاهین مرآت- فوق تخصص بیماری های گوارش و کبد))

((رییس واحد تحقیقات هپاتیت C مرکز تحقیقات گوارش و کبد دانشگاه تهران))

[ چهارشنبه ٧ اسفند ۱۳۸٧ ] [ ٦:٢٧ ‎ب.ظ ] [ رضا کرمی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

لطفا در نظر سنجی سایت شرکت کنید
موضوعات وب
امکانات وب
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
کد جستجوگر گوگل

  • کتاب ، مقاله ، پروژه دانشجویی و پایان نامه